Basic Dashboard Principles Feature image

5 เคล็ดลับสร้าง Dashboard อย่างไรให้ตอบโจทย์ผู้ใช้งาน

แบ่งปันบทความนี้ให้คนที่คุณหวังดี :

สวัสดีครับเพื่อนผู้อ่านทุกคน วาวาซาบินะครับ (wawasabii.com) ผมเชื่อว่าหลาย ๆ คนที่ทำสายเดต้า โดยเฉพาะ Data Analyst ก็ต้องเคยเจองานที่ต้องทำแดชบอร์ดให้คนในทีม หัวหน้า หรือลูกค้า บางครั้งอาจจะเจอปัญหาที่ว่าทำตั้งนานแต่กลับไม่มีคนใช้งานแดชบอร์ดของเรา บางครั้งก็ต้องปรับแก้แล้วปรับแก้อีก บางครั้ง requirement ที่ได้มาไม่ได้มาจากผู้ใช้งานจริง ๆ

วันนี้ผมเลยจะมาแชร์เรื่อง 5 เคล็ดลับสร้าง Dashboard อย่างไรให้ตอบโจทย์ผู้ใช้งาน ถือเป็นอีกหนึ่ง Best Practice ที่จะช่วยให้การทำงานในสายงาน Data Analytics มีประสิทธิภาพมากขึ้นนั่นเองครับ

Dashboard คืออะไร?

Dashboard (แดชบอร์ด) เปรียบเสมือนหน้าปัดควบคุมที่แสดงข้อมูลเชิงลึกในรูปแบบที่เข้าใจง่าย ช่วยให้ผู้ใช้สามารถติดตามสถานการณ์ วิเคราะห์ข้อมูล และตัดสินใจได้อย่างมีประสิทธิภาพ ยิ่งโดยเฉพาะการทำงานสาย Data ที่ต้องอาศัยทักษะของ Data Science มาใช้

ซึ่งยังต้องมีทักษะของ Curiosity (ความสงสัยใคร่รู้), Creativity (ความคิดสร้างสรรค์) และ Communication Skills (ความสามารถในการสื่อสาร) ด้วย ทำให้การสร้าง Visualization (การทำให้มองเห็น) ที่สามารถสื่อสารให้เข้าใจ ตรงจุด เป็นอีกเครื่องมือสำคัญของคนที่ทำงานสาย data ครับ

อย่างไรก็ตาม Dashboard มักจะมีหน้าตาที่แตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับผู้ใช้งาน อย่างเช่น ระดับหัวหน้างานจะเห็นข้อมูลที่สำคัญ ๆ เพื่อใช้ประกอบการตัดสินใจได้อย่างรวดเร็ว ขณะที่ระดับปฏิบัติการหรืออื่น ๆ อาจจะเห็นตัวเลขหรือ Visualization ในแบบอื่น ๆ เพื่อใช้ในการมอนิเตอร์หรือวิเคราะห์ข้อมูลเป็นต้น

เครื่องมือสร้างแดชบอร์ด:

สำหรับการสร้างแดชบอร์ดมีเครื่องมือหลายอันให้เลือกใช้ ปัจจุบันมีเครื่องมือยอดนิยมตัวอย่างเช่น

  • Power BI
  • Tableau
  • Looker
  • Excel

ตัวอย่างการใช้งานแดชบอร์ด:

  • แดชบอร์ดแสดงยอดขายสินค้า แยกตามประเภทสินค้า ภูมิภาค และช่วงเวลา
  • แดชบอร์ดแสดงประสิทธิภาพของเว็บไซต์ แสดงจำนวนผู้เข้าชม อัตราการคลิก และอื่น ๆ
  • แดชบอร์ดแสดงสถานะโครงการ แสดงความคืบหน้า ปัญหา และความเสี่ยง
ตัวอย่างแดชบอร์ดแสดงสถานการณ์ของอุบัติการณ์ COVID-19
ตัวอย่างแดชบอร์ดแสดงสถานการณ์ของอุบัติการณ์ COVID-19

5 เคล็ดลับสร้าง dashboard ให้ตอบโจทย์ผู้ใช้งาน

1. User (นำเสนอให้ตอบโจทย์ผู้ใช้งาน)

ใครคือคนที่ใช้แดชบอร์ดนี้? พวกเขาใช้เพื่ออะไร?

เคล็ดลับสร้าง dashboard ข้อแรกนี้ การเข้าใจผู้ใช้งานจะช่วยให้เราเลือกข้อมูลที่เหมาะสมและออกแบบแดชบอร์ดให้ตรงกับความต้องการของผู้ใช้งานมากขึ้น ลองนึกภาพดูว่าเราออกแบบและสร้างแดชบอร์ดให้เสร็จสรรพ แต่กลับพบว่าไม่มีคนเข้ามาใช้งานเลยนั่นแปลว่า แดชบอร์ดเรามีปัญหาแล้ว!

ลองคิดว่าข้อมูลแบบไหนที่จะช่วยให้เราเข้าใจสถานการณ์ เข้าใจภาพรวมข้อมูลได้ง่ายขึ้น และต้องอย่าลืมเข้าใจใน requirements ที่ได้รับมาจากผู้ใช้งานจริงด้วย

  • ส่วนใหญ่แดชบอร์ดจะแยกเฉพาะไปตามกลุ่มของผู้ใช้งาน และจะแสดงผลข้อมูลตาม Use case
  • requirement ที่ได้รับหรือไปเก็บมา ควรเอามาจากคนที่ต้องใช้จริง ๆ ไม่ใช่รับบรีฟจากคนที่สั่งการ
  • หลีกเลี่ยงการใช้กราฟที่ซับซ้อนจนเกินไป เพราะจะทำให้ผู้ใช้งานเสียเวลากับการวิเคราะห์ข้อมูล

นอกจากนี้เรายังสามารถใช้ Empathy Map เพื่อช่วยให้เราทำความเข้าใจผู้ใช้งานและสรุปออกมาให้เห็นภาพ ทำให้เราเข้าใจความคิดและพฤติกรรมของเขา เพิ่มความอินในตัวมุมมองของผู้ใช้งานมากยิ่งขึ้น สำหรับ Empathy Map ที่จะนำมาใช้ในเรื่องของ Dashboard Best Practice นี้จะเป็นประมาณนี้ครับ

Empathy map ที่แบ่งออกเป็น 4 quadrants สำหรับเคล็ดลับสร้าง dashboard
ตัวอย่าง Empathy map ที่แบ่งออกเป็น 4 quadrants จาก Empathy Map – Why and How to Use It | IxDF (interaction-design.org)

ยกตัวอย่าง ผมต้องการทำแดชบอร์ดเพื่อนำเสนอหัวหน้าของผม แน่นอนว่าหัวหน้าของผมไม่ได้มีเวลามากพอที่จะมานั่งวิเคราะห์จริง ๆ จัง ๆ คนระดับหัวหน้างานเวลามีจำกัดและเขาต้องการข้อมูลที่สำคัญเพื่อประกอบการตัดสินใจ

Who are we empathizing with? หัวหน้าผมเองฝ่ายการตลาด ต้องการดูข้อมูลแดชบอร์ดยอดขายสินค้าของบริษัท

  1. What does they SEE? – สิ่งที่หัวหน้าผมเห็น หัวหน้าผมต้องการข้อมูลที่สำคัญ ๆ เพื่อประกอบการตัดสินใจ ไม่ได้ต้องการเห็นข้อมูลส่วนอื่นที่รกรุงรัง เช่น ต้องเห็นจำนวนลูกค้า, รายได้, ยอดขายกำไร, Channels แพลตฟอร์มที่วางขาย

  1. What does they THINK? – หัวหน้าของผมต้องคิดแล้วว่า จากตัวเลข Trend เหล่านี้จะไปถึงเป้าที่วางไว้ได้ไหม อยากให้ช่องทางการขายออนไลน์ดีขึ้นจะเป็นไปได้ไหม

  1. What does they DO? – หัวหน้าของผมอาจจะต้องมีไดเรคชันลงมาแล้วว่า จากที่ยอดยังไม่เพิ่มขึ้นตามเป้าที่วางไว้ และอยากให้ช่องทางออนไลน์ขายได้ดีขึ้น ควรวางแคมเปญเพื่อเพิ่มยอด ทำ Content Marketing หรือเพิ่ม Channels ต่าง ๆ เพื่อดันยอดบนช่องทางออนไลน์

แน่นอนว่าถ้าเปลี่ยน WHO เป็นคนอื่น เช่น แดชบอร์ดสำหรับเพื่อนร่วมทีม หรือ สำหรับฝ่ายจัดซื้อ ตัวเลขหรือสิ่งที่ต้องแสดงผลอาจจะแตกต่างกัน บางตำแหน่งอาจจะต้องการมองแบบ Table ตารางที่มี Pattern เพราะข้อมูลเยอะ เป็นต้น เพราะสิ่งที่เขาต้องการจะมองนั้นแตกต่างกันนั่นเองครับ

2. Content (เลือกข้อมูลที่เหมาะสม)

ต่อเนื่องจากข้อแรกแดชบอร์ดที่ดีควรนำเสนอเฉพาะข้อมูลที่จำเป็นและเกี่ยวข้องกับเป้าหมายผู้ใช้งาน ควรเลือกข้อมูลที่มีความหมาย และสามารถนำไปใช้ได้จริง หลีกเลี่ยงการนำเสนอข้อมูลมากเกินไป เพราะจะทำให้แดชบอร์ดดูรกและใช้งานยาก โดยการเลือกเนื้อหาที่ดีควรจะมีคุณสมบัติต่อไปนี้

  • ข้อมูลที่ใช้นำแสดงบนแดชบอร์ด ต้องสอดคล้องและได้มาซึ่งตัวชี้วัดของ requirement ของผู้ใช้งาน
  • หลีกเลี่ยงการนำข้อมูลดิบที่ตีความได้ยากมาใช้
  • หลีกเลี่ยงการนำเสนอข้อมูลที่ไม่จำเป็น
  • เลือกใช้ Aggregation ให้เกิดประโยชน์สูงสุด เช่น Total Sales, Max/Min Ticket Size สำหรับลูกค้ารายคน, Average Ticket Size สำหรับภาพโดยรวม เป็นต้น

ที่อยากแนะนำคือระดับการนำเสนอข้อมูล ของบางอย่างจำเป็นต้องมีจำเป็นต้องโชว์ → ของบางอย่างจำเป็นต้องมีไม่จำเป็นต้องโชว์ → ของบางอย่างไม่จำเป็นต้องมีดังนั้นอย่าโชว์

3. Presentation (นำเสนออย่างมีประสิทธิภาพ)

การออกแบบแดชบอร์ดที่ดีควรเรียบง่าย ใช้งานง่าย และดูน่าสนใจ เลือกใช้สีสันและรูปแบบตัวอักษรที่อ่านง่าย จัดเรียงข้อมูลอย่างเป็นระเบียบ ไม่ได้แปลว่าต้องเอากราฟที่ซับซ้อนหรือต้องใช้ Visualization แบบอลังการ หลาย ๆ เคสก็ใช้เพียงกราฟ, score card, ตารางธรรมดา ๆ แต่สื่อสารชัดเจนก็เป็นอันจบครับ

  • เลือก Visualization ให้เหมาะสมกับข้อมูลที่ต้องการนำเสนอ อย่างเช่น Bar chart เหมาะกับเปรียบเทียบปริมาณของประเภทหมวดหมู่ต่าง ๆ, Line graph เหมาะกับข้อมูลที่เป็น Time series หรือข้อมูลที่มีความต่อเนื่อง เป็นต้น

  • แน่นอนว่าบางครั้งมันไม่ได้ตายตัวเสมอไป เราสามารถเปลี่ยนรูปแบบการนำเสนอได้ เพื่อให้สอดคล้องหรือเข้าใจง่ายมากยิ่งขึ้น

  • ใช้สีให้เหมาะสม สมเหตุสมผล เช่น การไฮไลท์ข้อมูลด้วยสีเขียว หมายถึง เป็นไปในทิศทางที่ดี/ได้กำไร/ดีขึ้น หรือการใช้สีแดงเพื่อบอกว่า มันแย่ลง ทั้งนี้ทั้งนั้นในบางครั้งต้องกำหนดสีเป็นอย่างอื่น อย่าลืมพูดคุยปรึกษากับคนในทีมหรือผู้ใช้งานให้เข้าใจตรงกัน
How to choose the right data visualization
เพื่อน ๆ สามารถศึกษาการเลือกกราฟเพิ่มเติมได้ที่นี่ How to choose the right data visualization

นอกจากการเลือกใช้สีหรือกราฟให้เหมาะสมแล้ว อีกอย่างหนึ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือเรื่องของ ตัวอักษร ขนาด ก็เป็นสิ่งที่ห้ามมองข้าม เหมือนกับการเขียนบทความนี้เลยครับ เลือกใช้ตัวอักษร ขนาดฟอนต์ การสร้างแดชบอร์ดมันเหมือนคล้าย ๆ กับการออกแบบ Product design ที่ต้องใส่ใจ User Experience ครับ

4. Navigation (การสื่อสารนำทางที่ชัดเจน)

ถ้าผมบอกว่า “ยอดขายดีขึ้น” ผู้อ่านก็คงเข้าใจแหละว่าดีขึ้น แต่ว่ามันดีขึ้นขนาดไหนล่ะ?

“ยอดขายดีขึ้น 30%” เริ่มเข้าใจแล้วว่าดีขึ้น 30% แต่เทียบกับอะไรล่ะ

“ยอดขายปีนี้ดีขึ้น 30% เมื่อเทียบกับปีที่แล้ว” อ๋อ เข้าใจแล้วว่าเรากำลังเปรียบเทียบอะไรกับอะไร แล้วมันต่างกันเท่าไหร่

จากข้อความด้านบน เราจะเห็นได้ว่าถ้าเราบอกองค์ประกอบเพื่อการสื่อสารครบถ้วน ผู้รับสารก็จะสามารถเข้าใจข้อความได้ทันทีไม่ต้องเสียเวลาทั้งสองฝ่ายถามไปถามมาครับ แดชบอร์ก็เช่นกัน ถ้า Score card, KPI card ของเราสามารถบอกได้อย่างชัดเจน กราฟแท่งของเราชี้ให้เห็นถึงการเปรียบเทียบแบบเข้าใจได้ แค่เห็นก็ร้องอ๋อ แปลว่ามาถูกทางแล้วครับ

Change in symptom-free days with air cleaner
Change in symptom-free days by treatment group

จากภาพแรกจะเห็นได้ว่า Air cleaner มีค่าตัวเลขเท่านี้ แล้วยังไงล่ะ? แต่เมื่อใส่ Box plot ของ Control group เข้าไปก็ทำให้เห็นการเปรียบเทียบเห็นภาพได้มากยิ่งขึ้นครับ 5 Principles of Analytic Graphics | Exploratory Data Analysis with R (bookdown.org)

5. Test with users (ทดสอบกับผู้ใช้งาน)

เคล็ดลับสร้าง dashboard ข้อสุดท้าย ไม่มีการเก็บข้อมูลประสบการณ์ใช้งานได้ดีไปกว่าการทดสอบและถามโดยตรงกับผู้ใช้งานจริงอีกแล้ว เราไม่สามารถนั่งเทียนจินตนาการได้ว่า เขาน่าจะชอบแบบนี้นะ อันนี้เขาน่าจะอยากเห็นแบบนี้มากกว่า ถ้าเราสามารถนำไปให้ผู้ใช้งานทดสอบแล้วเก็บ feedback มาก็จะทำให้เราสามารถนำมาปรับปรุงเพิ่มเติมให้มันดีกว่าเดิมได้ครับ

ขั้นตอนในข้อนี้หลัก ๆ แล้วก็จะเป็นการให้ผู้ใช้งานได้ทดสอบจริง ๆ จากนั้นก็สัมภาษณ์ถามถึงประสบการณ์การใช้งาน ความรู้สึก เช่น

  • ผู้ใช้สามารถเข้าใจข้อมูลบนแดชบอร์ดหรือไม่?
  • ผู้ใช้สามารถใช้งานแดชบอร์ดได้ง่ายดายหรือไม่?
  • แดชบอร์ดตอบโจทย์ความต้องการของผู้ใช้หรือไม่?
  • ข้อมูลบนแดชบอร์ดถูกต้องและเป็นปัจจุบันหรือไม่?
  • การออกแบบแดชบอร์ดดูน่าสนใจและใช้งานง่ายหรือไม่?

ถ้าเกิดว่าผู้ใช้งานบอกว่า แดชบอร์ดใช้งานง่าย ตอบโจทย์ความต้องการของผู้ใช้ และนำเสนอข้อมูลในรูปแบบที่เหมาะสม ใช้งานแดชบอร์ดได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้ใช้สามารถบรรลุเป้าหมายได้ ยินดีด้วยคุณทำได้!

Coffee Break
Photo by Andrew Neel on Unsplash

นอกจากนี้อย่าลืมถามถึงข้อเสนอแนะเพิ่มเติมเพื่อที่จะปรับปรุง implement ให้แดชบอร์ดที่ส่งมอบไปนั้นดียิ่งขึ้นนั่นเองครับ

สุดท้ายนี้ เพราะว่าการทำแดชบอร์ดในความเป็นจริงนั้นค่อนข้างต้องลงแรงลงเวลาพอสมควร ตั้งแต่การรับ requirements แรกเริ่มยันไปจนเก็บ feedback เพื่อเอามาปรับปรุงมันใช้พลังงานค่อนข้างมาก

หวังว่าเพื่อนผู้อ่านที่ได้อ่านบทความนี้ได้อะไรกลับไปบ้างเผื่อจะได้ช่วยในการทำงานลดข้อผิดพลาดที่อาจจะเกิดขึ้นได้สักเล็กน้อยก็ยังดี ขอฝากเคล็ดลับสร้าง dashboard นี้ด้วยนะครับ ขอให้ทุกคนมีความสุขและสนุกกับการทำงานครับ



แบ่งปันบทความนี้ให้คนที่คุณหวังดี :

Similar Posts